راهنمای کاربردی بازار ایران

Iron Butterflyآیرون باترفلای

یک استراتژی اعتباریِ چهارلگ و ریسک‌محدود برای سناریوی خنثی؛ زمانی که انتظار دارید قیمت دارایی پایه تا سررسید نزدیک قیمت اعمال میانی باقی بماند. در بازار ایران، کیفیت اجرای چهار سفارش، عمق صف و فاصله Bid/Ask به‌اندازه خود نمودار سود و زیان اهمیت دارند.

دیدگاه بازارخنثی / نوسان محدود پیرامون Strike میانی
سطح ریسکمحدود، اما حساس به اجرای چهارلگ و جهش قیمت
حداکثر سود تئوریکخالص اعتبار دریافتی − هزینه‌ها
وجه تضمینبرای لگ‌های فروش لازم؛ مبلغ واقعی تابع سامانه ریسک
PAYOFF AT EXPIRY نمودار سود و زیان در سررسید
90 94 100 106 110 سود / زیان قیمت دارایی پایه B/E B/E
سناریوخنثی
Strike پایین۹۰
Strike میانی۱۰۰
Strike بالا۱۱۰

آیرون باترفلای دقیقاً چگونه ساخته می‌شود؟

برای ساخت یک آیرون باترفلای اعتباری متقارن، دو اختیار در قیمت اعمال میانی فروخته و دو «بال» حفاظتی در قیمت‌های اعمال پایین‌تر و بالاتر خریداری می‌شوند. هر چهار قرارداد باید دارایی پایه و سررسید یکسان داشته باشند.

لگنوع موقعیتStrike مثالنقش
۱خرید Put۹۰محدودکردن زیان سمت نزولی
۲فروش Put۱۰۰دریافت پرمیوم در مرکز
۳فروش Call۱۰۰دریافت پرمیوم در مرکز
۴خرید Call۱۱۰محدودکردن زیان سمت صعودی
نکته اجرای بازار ایران آیرون باترفلای «یک معامله» نیست؛ چهار سفارش جداست. در نمادهای کم‌عمق، ممکن است دو لگ اجرا شوند و دو لگ دیگر جا بمانند. قبل از شروع، عمق سفارش‌های هر چهار نماد، حجم در بهترین مظنه و فاصله Bid/Ask را بررسی کنید.

کارمزد و نقطه سربه‌سر؛ نسخه واقعی‌تر از مثال کتابی

اگر خالص اعتبار اولیه را فقط از اختلاف پرمیوم‌ها بگیریم، نقطه سربه‌سر بیش‌ازحد خوش‌بینانه می‌شود. در این صفحه برای محاسبه آموزشی، نرخ پایه کارمزد معامله ۰٫۱۰۳٪ برای گردش هر خرید/فروش در نظر گرفته شده است. نرخ‌های رسمی ممکن است تغییر کنند و کارمزد اعمال نیز جداگانه است؛ قبل از معامله، جدول کارمزد روز و اطلاعیه قرارداد را بررسی کنید.

Gross Credit = (Short Put Premium + Short Call Premium − Long Put Premium − Long Call Premium)
Entry Fees = Σ(Premium × Contract Size × 0.00103)
Adjusted Credit per Share = Gross Credit − (Entry Fees + Other Costs) / Contract Size
Lower B/E = Middle Strike − Adjusted Credit per Share
Upper B/E = Middle Strike + Adjusted Credit per Share

ماشین‌حساب آموزشی آیرون باترفلای

واحد قیمت‌ها را مطابق تابلوی خودتان یکسان وارد کنید. مقدار پیش‌فرض اندازه قرارداد ۱۰۰۰ است؛ مشخصات هر قرارداد مرجع نهایی است.

اعتبار ناخالص/سهم—
کارمزد ورود کل—
B/E پایین—
B/E بالا—
حداکثر سود تعدیل‌شده—
حداکثر زیان تعدیل‌شده—
اسپرد پنهان، گاهی از کارمزد مهم‌تر است اگر برای اجرای هر لگ مجبور شوید از قیمت میانی فاصله بگیرید، هزینه واقعی می‌تواند چند برابر کارمزد رسمی شود. برای استراتژی چهارلگ، مجموع «لغزش قیمت» هر چهار سفارش را در سناریوی قبل از ورود محاسبه کنید.

نقدشوندگی و روش سفارش‌گذاری در بورس تهران

  1. چهار تابلو را هم‌زمان ببینید. فقط نماد میانی را بررسی نکنید؛ اگر یکی از بال‌ها بدون فروشنده یا خریدار کافی باشد، استراتژی ناقص می‌ماند.
  2. از سفارش Limit استفاده کنید. در صف کم‌عمق، سفارش Market یا زدن مستقیم بهترین مظنه می‌تواند نسبت ریسک/بازده را خراب کند.
  3. از لگ محافظ شروع کنید یا برنامه اجرای مشخص داشته باشید. ترتیب اجرا به شرایط بازار بستگی دارد، اما نباید برای چند دقیقه با فروش بدون پوشش ناخواسته باقی بمانید.
  4. اعتبار خالص را بعد از Fill واقعی دوباره حساب کنید. عدد تئوریک روی چهار Mid Price، اعتبار واقعی شما نیست.
  5. برای خروج هم اسپرد را بودجه‌بندی کنید. بستن زودهنگام چهار لگ ممکن است هزینه‌ای نزدیک یا بیشتر از هزینه ورود بسازد.

وجه تضمین و ریسک اخطار افزایش تضمین

خرید Put و Call به‌تنهایی تعهد وجه تضمین ایجاد نمی‌کند، اما دو لگ فروش آیرون باترفلای تعهد دارند. در ضوابط بورس تهران، وجه تضمین موقعیت فروش بر پایه پرمیوم قرارداد، درصدی از ارزش دارایی پایه، مقدار در زیان بودن و کف مبتنی بر قیمت اعمال محاسبه می‌شود. ضرایب A و B در مشخصات هر قرارداد اعلام می‌شوند؛ در اطلاعیه‌های متعدد سال ۱۴۰۵، مقادیر A=20% و B=10% و نسبت حداقل وجه تضمین ۷۰٪ اعلام شده است.

Initial Margin (short option) = Option Sale Proceeds + A% × Underlying Reference Price × Contract Size − OTM Amount
Floor = Option Sale Proceeds + B% × Strike × Contract Size
Initial Margin = max(calculated amount, floor)
برای آیرون باترفلای فقط به «حداکثر زیان تئوریک» نگاه نکنید سامانه مدیریت ریسک ممکن است راهبردهای پوششی/ترکیبی را طبق ضوابط شناسایی کند، اما مبلغ وجه تضمین قابل استفاده در لحظه باید از پنل کارگزار کنترل شود. تغییر قیمت پایه و پرمیوم‌ها می‌تواند وجه تضمین لازم را تغییر دهد و در صورت افت موجودی زیر حداقل، اخطار افزایش وجه تضمین صادر شود.

اعمال و تسویه آیرون باترفلای در بازار ایران

در قراردادهای رایج بورس تهران، اطلاعیه‌های دوره معاملاتی سال ۱۴۰۵ سبک اعمال اروپایی و نحوه اعمال غیرخودکار را اعلام کرده‌اند. همچنین زمان تسویه نقدی معمولاً یک روز کاری پیش از سررسید و تسویه فیزیکی در روز سررسید درج می‌شود. با این حال، «مشخصات همان قرارداد» و اطلاعیه ناظر مرجع نهایی‌اند.

  1. قبل از سررسید، چهار موقعیت باز را تطبیق دهید. تعداد قرارداد و Strikeها باید دقیقاً با ساختار مدنظر شما یکسان باشد.
  2. پیام ناظر و پنل اعمال کارگزاری را بررسی کنید. در اعمال غیرخودکار، عدم ارسال درخواست می‌تواند باعث از دست رفتن حق اعمال شود.
  3. برای تسویه نقدی، شرایط قرارداد را کنترل کنید. تسویه نقدی برای موقعیت‌های در سود و با شرایط اعلامی انجام می‌شود و ممکن است به موافقت طرفین وابسته باشد.
  4. برای تسویه فیزیکی، توان ایفای تعهد را از قبل آماده کنید. فروشندگان مرکز ممکن است در تخصیص اعمال قرار گیرند؛ خرید بال‌ها ریسک قیمت را محدود می‌کند اما فرایند تسویه و جریان وجه باید مدیریت شود.
اعمال را «اتوماتیک فرض نکنید» اگر قرارداد شما اعمال غیرخودکار دارد، صرف در سود بودن موقعیت به معنی اعمال قطعی نیست. تقویم سررسید، زمان ارسال درخواست و پیام ناظر را از قبل ثبت کنید.
راهنمای کامل اعمال و تسویه اختیار معامله

قبل از سررسید چه چیزی P&L را جابه‌جا می‌کند؟

تتا و گذر زمان

چون ساختار در مرکز خالص فروش پرمیوم است، نزدیک‌ماندن قیمت به Strike میانی و گذر زمان معمولاً به نفع استراتژی است؛ اما این اثر ثابت نیست و با فاصله از مرکز و زمان مانده تغییر می‌کند.

نوسان ضمنی (IV)

کاهش IV معمولاً ارزش زمانی لگ‌های فروخته‌شده را کم می‌کند، اما چهارلگ بودن ساختار باعث می‌شود اثر وگا به شکل ساده «فقط فروش نوسان» نباشد. محل قیمت و سررسید مهم‌اند.

دلتا، گاما، تتا و وگا را در صفحه ضرایب یونانی مرور کنید و برای مقایسه نوسان بازار با نوسان تاریخی به راهنمای IV و نوسان بروید.

چه زمانی آیرون باترفلای انتخاب نامناسبی است؟

  • وقتی انتظار حرکت جهت‌دار قوی یا رویداد پرریسک دارید.
  • وقتی یکی از چهار قرارداد عمق کافی ندارد و Spread آن بزرگ است.
  • وقتی اعتبار خالص بعد از کارمزد و لغزش، نسبت به عرض بال‌ها جذاب نیست.
  • وقتی ظرفیت وجه تضمین شما لب‌مرز است و امکان تأمین وجه اضافی ندارید.
  • وقتی زمان‌بندی اعمال/تسویه را نمی‌توانید فعالانه مدیریت کنید.

چک‌لیست اجرای آیرون باترفلای

قبل از ورودباید بررسی شود
نقدشوندگیBid/Ask، عمق دو طرف، حجم و امکان اجرای هر چهار لگ
اقتصاد معاملهاعتبار خالص پس از کارمزد و لغزش، Max Loss و دو B/E
وجه تضمینمبلغ بلوکه‌شده واقعی در پنل و حاشیه امن برای افزایش تضمین
ریسک رویدادمجمع، توقف نماد پایه، خبر بااهمیت و تغییر IV
سررسیدسبک اعمال، غیرخودکار/خودکار بودن، زمان تسویه نقدی و فیزیکی
برنامه خروجهدف سود، حد زیان، زمان خروج و سناریوی ناقص‌ماندن یک لگ

سوالات متداول آیرون باترفلای

آیرون باترفلای برای چه بازاری مناسب است؟

برای زمانی که انتظار دارید قیمت دارایی پایه تا سررسید نزدیک قیمت اعمال میانی بماند و نوسان شدید رخ ندهد. در بازار ایران، نقدشوندگی چهار نماد اختیار و فاصله Bid/Ask بخشی از تصمیم است.

حداکثر سود آیرون باترفلای چگونه محاسبه می‌شود؟

در ساختار اعتباری متقارن، حداکثر سود تئوریک برابر خالص اعتبار دریافتی است. برای نتیجه عملی باید کارمزد معاملات، لغزش اجرا و هزینه‌های خروج یا اعمال را کم کرد.

نقطه سربه‌سر با کارمزد چگونه تغییر می‌کند؟

پس از کسر هزینه‌ها از اعتبار خالص، B/E پایین برابر Strike میانی منهای اعتبار تعدیل‌شده و B/E بالا برابر Strike میانی به‌علاوه همان اعتبار است.

آیا آیرون باترفلای وجه تضمین می‌خواهد؟

بله. دو لگ فروش تعهد ایجاد می‌کنند. بال‌های خرید ریسک را محدود می‌کنند، اما مبلغ وجه تضمین واقعی تابع شناسایی راهبرد و ضوابط جاری سامانه مدیریت ریسک است.

آیا اعمال در بورس تهران خودکار است؟

در بسیاری از قراردادهای جاری بورس تهران، مشخصات قرارداد اعمال غیرخودکار و سبک اروپایی را اعلام می‌کند. همیشه مشخصات همان قرارداد و پیام ناظر سررسید را مرجع قرار دهید.

گام بعدی پیشنهادی

اگر آیرون باترفلای را فهمیده‌اید، مرحله بعد مقایسه آن با آیرون کاندور است؛ هر دو ریسک محدود و سناریوی خنثی دارند، اما شکل توزیع سود، فاصله Strikeهای فروش و حساسیت به اجرای بازار متفاوت است.

یادآوری مقرراتی ضرایب وجه تضمین، اندازه قرارداد، امکان تسویه نقدی کسری، زمان‌بندی اعمال و کارمزدها می‌توانند بین قراردادها یا در طول زمان تغییر کنند. قبل از تصمیم معاملاتی، اطلاعیه رسمی همان قرارداد و اطلاعات پنل کارگزاری را بررسی کنید.